Göğüs Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Güler Yürekli, akciğer kanserinin erken belirtilerinin fark edilmesinin ve zamanında hekime başvurmanın yaşam kurtarıcı olduğunu vurguladı. Hastalığın belirtilerini beklemeden risk faktörlerinin bilinmesi ve tütün ürünlerinden uzak durulması gerektiğini ifade etti.
Akciğer kanseri, akciğer hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkan bir kanser türüdür. Uzm. Dr. Yürekli, bu kanserin çevre dokulara, lenf bezlerine ya da vücudun diğer organlarına yayılabileceğini belirtti. Kanser, küçük hücreli ve küçük hücreli dışı olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Erken evrede tespit edilmesi durumunda tedavi seçeneklerinin daha fazla olduğunu ve iyileşme şansının arttığını söyledi.
Sigara ve Tütün Ürünlerinin Akciğer Kanserindeki Rolü
Sigaranın akciğer kanserinin en önemli önlenebilir nedeni olduğunu kaydeden Uzm. Dr. Yürekli, riskin sigara içilen miktar ve süreyle doğru orantılı olarak arttığını belirtti. Tütün kullanımının sadece sigara ile sınırlı olmadığını, nargile, puro, pipo gibi diğer tütün ürünlerinin de zararlı olduğunu dile getirdi. Pasif içiciliğin de akciğer kanseri riskini yükselttiğine dikkat çekti.
Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin de zararsız olmadığını belirten uzman, sigarayı bırakmak için hiçbir zaman geç olmadığını ve profesyonel destek alınabileceğini ifade etti.
Çevresel ve Mesleki Risk Faktörleri Nelerdir?
Uzm. Dr. Yürekli, sigara dışındaki risklerin de göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı. Kapalı alanlarda biriken doğal radyoaktif gaz radon, dış ortam hava kirliliği ve ince partiküller, asbest, silika, dizel egzozu ve bazı metal veya tozlara maruziyetin akciğer kanseri riskini artırdığını aktardı. Ailede akciğer kanseri öyküsü ve geçmişte geçirilen bazı akciğer hastalıklarının da risk değerlendirmesinde önemli olduğunu söyledi.
İş yerindeki maruziyetlerin önlenmesi gerektiğine dikkat çeken Uzm. Dr. Yürekli, toz, duman, kimyasal buhar ve egzoz maruziyetinin kaynağında azaltılması, kapalı sistem, lokal emiş ve uygun havalandırma gibi önlemlerin alınmasının şart olduğunu belirtti. Ayrıca, doğru seçilmiş ve yüze uyumlu solunum koruyucu ekipmanların kullanılması, iş güvenliği eğitimlerine katılım ve koruyucu ekipmanın bakımının aksatılmaması gerektiğini ifade etti.
Asbest ve silika gibi kanserojen maddelere maruziyette iş yeri sağlık gözetimi ve mevzuata uygun ölçümlerin kritik olduğunu, maruziyet öyküsünün mutlaka doktora bildirilmesi gerektiğini söyledi.
Akciğer Kanseri Belirtileri ve Tanı Süreci
Vücudun verdiği uyarıların zaman kaybetmeden dikkate alınması gerektiğini belirten Uzm. Dr. Yürekli, özellikle üç haftadan uzun süren ya da alışılmışın dışında değişen öksürük, yeni başlayan veya giderek artan nefes darlığı, göğüs ağrısı, az miktarda bile olsa kanlı balgam, istemsiz kilo kaybı, iştahsızlık, halsizlik ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarının mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Bu belirtilerin sadece kanser değil, başka hastalıklarda da görülebileceğini ancak nedeninin gecikmeden araştırılmasının önem taşıdığını ifade etti.
Yeni başlayan veya giderek artan solunum yakınmaları olanların aile hekimi ya da göğüs hastalıkları uzmanına başvurması gerektiğini, kanlı balgam, açıklanamayan kilo kaybı veya tekrarlayan zatürre gibi belirtilerin ertelenmemesi gerektiğini belirtti. Şiddetli nefes darlığı, yoğun kanama veya ani göğüs ağrısı durumlarında ise acil yardım alınması gerektiğini vurguladı.
Doktora başvurulduğunda sigara öyküsünün (kaç yıl, günde kaç paket), iş maruziyetlerinin ve aile öyküsünün eksiksiz anlatılmasının önemli olduğunu söyledi.
Tarama ve Tanı Yöntemleri
Hastalığın belirti vermeden tespit edilmesinin önemine değinen Uzm. Dr. Yürekli, hiçbir şikâyeti olmayan kişilerde erken tanı amacıyla yapılan testlerin tarama olduğunu belirtti. Ancak herkese akciğer grafisi veya tomografi yapılmasının önerilmediğini, taramanın sadece seçilmiş yüksek riskli kişiler için geçerli olduğunu aktardı.
Şikâyeti olanlarda yapılan tetkikin ise tanı amaçlı değerlendirme olduğunu açıkladı. Tarama kararının yaş, sigara öyküsü, sağlık durumu ve yerel uygulamalar dikkate alınarak hekimle birlikte verilmesi gerektiğini söyledi.
Yüksek riskli ve şikâyeti olmayan kişilerde erken evre akciğer kanserini tespit etmek için düşük doz akciğer tomografisi (LDCT) kullanıldığını, bunun standart tomografiye göre daha düşük radyasyon dozu içerdiğini ifade etti. Her nodülün kanser olmadığını, bazen kontrol görüntülemesi veya ileri inceleme gerektiğini, yanlış pozitif sonuçların ve gereksiz kaygının önüne geçmek için taramanın deneyimli ekiplerce ve düzenli takip sistemi olan merkezlerde yapılması gerektiğini vurguladı.
Risk grubunu belirlemede kullanılan paket-yıl formülünün "Günde içilen paket sayısı çarpı içilen yıl" şeklinde hesaplandığını belirten Uzm. Dr. Yürekli, uluslararası kılavuzlara göre 50-80 yaş aralığında, en az 20 paket-yıl sigara öyküsü olan ve halen içen ya da son 15 yıl içinde bırakmış kişilerin yıllık LDCT taraması için değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Akciğer kanseri şüphesinde tanı sürecinin öykü ve muayene ile başladığını, sigara ve mesleki maruziyetlerin sorgulandığını aktaran Uzm. Dr. Yürekli, ardından akciğer grafisi veya bilgisayarlı tomografi gibi görüntülemelerin yapıldığını, uygun hastalarda bronkoskopi, iğne biyopsisi veya diğer yöntemlerle doku örneği alındığını belirtti.
Patoloji incelemesinin kanser türünü belirlediğini, gerektiğinde moleküler testlerin yapıldığını ve tanı ile evreleme tamamlandıktan sonra tedavi planının kişiye özel hazırlandığını sözlerine ekledi.
Korunma ve Tedavi Önerileri
Akciğer sağlığının korunması için bugünden itibaren önlemler alınması gerektiğini söyleyen Uzm. Dr. Yürekli, tütün ürünlerinden uzak durulması ve sigaranın bırakılması için profesyonel destek alınmasını önerdi. Ev ve araç içinde dumansız ortam sağlanmasının, iş güvenliği önlemlerinin uygulanmasının ve belirtilerin ertelenmeden hekime danışılmasının önemine dikkat çekti.
Sigaranın bırakılmasının akciğer kanserinden korunmada en etkili adımlardan biri olduğunu belirten Uzm. Dr. Yürekli, açıklamasını "Tanıyalım, korunalım, erken yakalayalım. Akciğer sağlığınız için bugün atacağınız küçük bir adım, yarın büyük fark oluşturabilir" sözleriyle tamamladı.
Sık sorulan sorular
Akciğer kanseri nasıl gelişir?
Akciğer kanseri, akciğer hücrelerinin kontrolsüz çoğalması sonucu oluşur ve çevre dokulara yayılabilir.
Sigara dışında hangi faktörler akciğer kanseri riskini artırır?
Radon gazı, hava kirliliği, asbest, silika, dizel egzozu ve bazı mesleki maruziyetler risk faktörlerindendir.
Akciğer kanseri belirtileri nelerdir?
Geçmeyen öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı, kanlı balgam, kilo kaybı ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonları belirtiler arasındadır.
Kaynak: İHA




