Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Müberra Hraloğlu, vebanın geçmişte büyük salgınlara yol açmış olsa da günümüzde tamamen ortadan kalkmadığını belirtti. Hastalığın özellikle ani başlayan yüksek ateş, titreme, belirgin halsizlik ve ağrılı şişmiş lenf bezleri gibi belirtilerinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Dr. Hraloğlu, vebanın Yersinia pestis bakterisinin neden olduğu zoonotik bir enfeksiyon olduğunu, bu bakterinin kemirgenler ve onların üzerinde yaşayan pirelerle ilişkili olduğunu ifade etti. Hastalığın en sık görülen şeklinin bubonik veba olduğunu belirten uzman, "Veba, enfekte pirelerin ısırması, enfekte hayvan veya hayvan dokularıyla doğrudan temas ve bazı durumlarda enfekte solunum salgılarının solunması yoluyla insanlara bulaşabilir" dedi.
Bubonik vebada ani başlayan yüksek ateş, titreme, baş ağrısı, belirgin halsizlik ve kas ağrıları görülebilir. Lenf bezlerinde özellikle kasık, koltuk altı veya boyun bölgesinde ağrılı ve belirgin şişlikler oluşabilir. Bu şişliklere 'bubo' adı verilir ve yüksek ateşle birlikte bu tür ağrılı lenf bezi şişliklerinin bulunması veba açısından önemli bir bulgu olabilir.
Vebanın Klinik Formları Nelerdir?
Dr. Hraloğlu, vebanın üç farklı klinik tabloyla ortaya çıktığını açıkladı: bubonik, septisemik ve pnömonik. Bubonik formda lenf bezleri ön planda etkilenirken, septisemik formda bakterinin kan dolaşımına yayılması söz konusudur. Septisemik vebada yüksek ateş, ağır halsizlik, dolaşım bozukluğu, karın ağrısı ve kanama belirtileri görülebilir.
Pnömonik veba ise akciğerleri etkiler ve ateş, öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı ile hızla ilerleyen zatürre tablosu oluşturur. Bu formun önemi, solunum yoluyla kişiden kişiye bulaşabilmesidir.
Erken Tanı ve Tedavi Neden Önemlidir?
Vebanın uygun antibiyotiklerle tedavi edilebildiğini vurgulayan Dr. Hraloğlu, tedavide gecikmenin hastalığın ağırlaşmasına yol açabileceğini söyledi. "Erken tanı konulup uygun antibiyotik tedavisine başlandığında veba tedavi edilebilir bir enfeksiyon hastalığıdır. Ancak tedavi geciktiğinde enfeksiyon kan dolaşımına veya akciğerlere yayılabilir ve yaşamı tehdit eden ciddi tablolara yol açabilir" dedi.
Belirtilerin başka enfeksiyonlarla karışabileceğine dikkat çeken uzman, tek başına ateş veya lenf bezi şişliğinin veba tanısı koydurmadığını, hastanın klinik bulguları, seyahat öyküsü, kemirgen veya pire teması ve riskli bölgelerde bulunup bulunmadığının mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Korunma Yolları ve Uyarılar
Dr. Hraloğlu, vebadan korunmak için kemirgenlerle ve yabani hayvanlarla temastan kaçınılması gerektiğini, hasta veya ölü hayvanlara çıplak elle dokunulmaması gerektiğini söyledi. Ayrıca pire ısırıklarına karşı önlemler alınmasının önemini vurguladı.
Uzman, ani başlayan yüksek ateş, ciddi halsizlik ve özellikle ağrılı lenf bezi şişliği olan kişilerin yakın zamanda riskli bölgeye seyahat etmiş, kemirgen veya pire teması öyküsü varsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğini belirtti.
Sık sorulan sorular
Veba hastalığı nasıl bulaşır?
Veba, enfekte pirelerin ısırması, enfekte hayvanlarla doğrudan temas veya solunum yoluyla bulaşabilir.
Vebanın en sık görülen klinik formu hangisidir?
Bubonik veba en sık görülen formdur ve lenf bezlerinde ağrılı şişliklerle kendini gösterir.
Vebadan korunmak için ne yapılmalıdır?
Kemirgenlerle ve pirelerle temastan kaçınılmalı, hasta veya ölü hayvanlara dokunulmamalı ve pire ısırıklarına karşı önlem alınmalıdır.
Konuyla ilgili
Kaynak: İHA




