Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan "Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 2026" raporu, 6-17 yaş arasındaki çocukların dijital dünyadaki davranışlarını ve deneyimlerini kapsamlı şekilde ortaya koydu. Araştırma, çocukların internet, sosyal medya, dijital oyunlar ve üretken yapay zeka kullanımı ile siber zorbalıkla karşılaşma oranlarına odaklandı.
Çocukların dijital cihaz ve internet kullanımı nasıl?
Rapora göre, 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 80,1'i cep telefonu veya akıllı telefon kullanıyor. Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 66,2, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 89,8 olarak ölçüldü. Telefon kullanan çocukların yüzde 97,4'ü düzenli kullanıcı olduğunu belirtti. Telefon kullanım amaçları yaşa göre farklılık gösteriyor; küçük yaş grubunda oyun oynamak (yüzde 73,3) öne çıkarken, büyük yaş grubunda internette gezinme (yüzde 87,8) en yaygın faaliyet olarak dikkat çekti.
İnternet kullanımı ise genel olarak çok yaygın. Çocukların yüzde 92,7'si internet kullanıyor ve bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 86,6, 11-17 yaş grubunda yüzde 96,9 olarak belirlendi. İnternette geçirilen süre de yüksek; düzenli internet kullanan çocukların yüzde 53'ü hafta içi, yüzde 63,4'ü ise hafta sonunda günde en az iki saatini internette geçiriyor. İnternet kullanım amaçlarında video izleme (yüzde 86,2), ders çalışma ve ödev hazırlama (yüzde 80,3) ile sosyal medya kullanımı (yüzde 75,1) ilk sıralarda yer aldı.
Sosyal medya ve dijital oyun alışkanlıkları
6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 69,8'i sosyal medya kullanıyor. Erkek çocuklarda bu oran yüzde 71,4, kız çocuklarda ise yüzde 68,1 olarak kaydedildi. Sosyal medya kullanımı 6-10 yaş grubunda yüzde 50,2 iken, 11-17 yaş grubunda yüzde 83,4'e yükseliyor. Dijital oyun oynayan çocukların oranı ise yüzde 68,1. Erkek çocuklarda oyun oynama oranı yüzde 77,4, kız çocuklarda yüzde 58,2 olarak ölçüldü. Oyun türleri arasında macera ve aksiyon oyunları (yüzde 48,1), strateji ve taktik oyunları (yüzde 44,5) ile spor oyunları (yüzde 41,6) en çok tercih edilenler oldu.
Çocukların oyun oynama alışkanlıklarına dair düşünceleri de raporda yer aldı. 6-10 yaş grubundaki çocukların yüzde 34,7'si fazla oyun oynamanın sorumluluklarını aksattığını belirtirken, 11-17 yaş grubundakilerde ebeveynlerin çok oyun oynandığını düşünmesi öne çıktı (yüzde 34,5).
Ekran süresi ve yaşam üzerindeki etkileri
Çocukların ekran karşısında geçirdikleri sürenin yaşamlarına etkileri de araştırmada değerlendirildi. Yüzde 48,3'ü ekran süresinin kitap okuma alışkanlıklarını azalttığını, yüzde 42,2'si ders çalışma sürelerinin kısaldığını ifade etti. Ayrıca yüzde 33'ü aileleriyle daha az vakit geçirdiklerini, yüzde 26,8'i arkadaşlarıyla yüz yüze görüşme ve oyun oynama sıklığının azaldığını, yüzde 25,4'ü ise uyku sürelerinin kısaldığını belirtti.
Üretken yapay zeka kullanımı ve farkındalık
2026 araştırmasında ilk kez ele alınan üretken yapay zeka kullanımı, 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 63'ü tarafından benimsenmiş durumda. Kız çocuklarında kullanım oranı yüzde 65,5, erkek çocuklarda yüzde 60,6 olarak ölçüldü. Üretken yapay zekanın en çok eğitim amaçlı kullanıldığı (yüzde 88,1) belirtilirken, özel amaçlı kullanım oranı yüzde 58,6 olarak kaydedildi.
Yapay zekayı kullanmayan çocukların büyük çoğunluğu (yüzde 68,9) bu teknolojinin varlığından habersiz olduğunu söyledi. Diğer nedenler arasında ihtiyaç duymama (yüzde 21,1), kullanım bilgisinin olmaması (yüzde 18,7) ve gizlilik ya da güvenlik endişeleri (yüzde 16,1) yer aldı.
Siber zorbalık oranları ve etkileri
11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 10,2'si siber zorbalığa maruz kalırken, yüzde 4,6'sı siber zorbalık yapan, yüzde 23,6'sı ise siber zorbalığa tanıklık eden konumunda yer aldı. Zorbalık yapanların büyük çoğunluğu (yüzde 73,3) çocukların yüz yüze tanıdığı arkadaş veya akranlardan oluşuyor.
Siber zorbalığın en sık gerçekleştiği platformlar anlık mesajlaşma uygulamaları (yüzde 56,5), SMS ve benzeri mesajlar (yüzde 51,1), sosyal medya platformları (yüzde 40,7), internet oyunları (yüzde 24,9), cep telefonu aramaları (yüzde 20,6) ve sohbet odaları (yüzde 16,3) olarak sıralandı.
Zorbalık türleri arasında kırıcı veya incitici mesajlar en yaygın olanı (yüzde 80,3). Ayrıca yüzde 20,3 çocuklar hakkında kırıcı mesajların başkalarına iletilmesi veya paylaşılması, yüzde 15,8 ise asılsız söylenti ve hikayelerin yayılmasıyla karşılaştı.
Çocukların siber zorbalığın nedenleri olarak en çok davranış biçimlerini (yüzde 60,4) ve fiziksel özelliklerini veya dış görünüşlerini (yüzde 33,1) gösterdiği belirlendi. Diğer nedenler arasında ailenin kökeni (yüzde 4,4), maddi durum (yüzde 2,4) ve engel durumu (yüzde 1,7) yer aldı.
Siber zorbalığın eğitim hayatına etkisi
11-17 yaş grubundaki çocuklar arasında siber zorbalığa maruz kalma, yapma veya tanıklık etme durumlarından en az birini yaşayanların oranı yüzde 28,1. Bu çocukların yüzde 7,8'i yaşadıkları durumun okula devamlarını etkilediğini belirtti. Okula devam üzerindeki olumsuz etkinin kız çocuklarında (yüzde 10,5) erkek çocuklara (yüzde 5,3) göre daha yüksek olduğu görüldü.
Foto Galeri (1 fotoğraf)
Kaynak: İHA




