Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), 14 gün süren görüşmelerin ardından sona erdi. 9 Kasım’da başlayan ve 22 Kasım’a kadar uzayan zirve, tarihin en uzun BM iklim konferansı olarak kayıtlara geçti.
EXPO 2016 Antalya yerleşkesindeki Anadolu Salonu’nda gerçekleştirilen kapanış genel kurulunda, fosil yakıtlardan uzaklaşma, emisyon azaltımı ve iklim finansmanı gibi kritik konularda görüş ayrılıkları yaşandı. Bu nedenle Antalya Mutabakatı olarak da anılan örtü kararında uzlaşıya varılamadı.
Bakan Kurum’dan uzlaşı sağlanamamasına eleştiri
Konferansın kapanışında konuşan COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, bazı ülkelerin tarihi sorumluluklarını yerine getirmekte yetersiz kaldığını söyledi. Kurum, "Maalesef bazı ülkelerimiz bu tarihi sorumluluğun gerektirdiği gayreti ve esnekliği gösteremedi. Dünya beklemiyor. Afetler beklemiyor. Gelecek kuşaklar beklemiyor" ifadelerini kullandı.
Bakan Kurum, iki haftayı aşkın süredir süren müzakerelerde büyük çaba harcandığını ancak tüm tarafların daha fazla sorumluluk üstlenmesini beklediklerini belirtti. "Ortaya koyduğumuz eylem gündemi, geliştirdiğimiz iş birlikleri ve kurduğumuz uluslararası ortaklıklar bu emeğin kalıcı kazanımlarıdır" dedi.
İklim afetleri ve sorumluluk vurgusu
Kurum, konferans boyunca dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan iklim kaynaklı afetlere dikkat çekti. İspanya ve Fransa’daki sıcak hava dalgaları ve orman yangınları, Nepal’deki buzul kaynaklı seller ile İstanbul’daki şiddetli yağışlar örnek gösterildi. Afetlerde hayatını kaybedenlerin ailelerine başsağlığı dileyen Kurum, alınan kararların zamanında uygulanmasının insanlara karşı sorumluluk olduğunu vurguladı.
Antalya’da rekor katılımcı sayısıyla ortak amaç etrafında buluşulduğunu ve Mavi Bölge ile Yeşil Bölge’de düzenlenen etkinliklerle iklim hedeflerine yönelik somut projelerin geliştirildiğini ifade etti.
Uzlaşı için diyalog ve iş birliği
Türkiye’nin COP31 Başkanlığı, Avustralya’nın müzakereler başkanlığı ve BM İklim Değişikliği Sekretaryası arasında yakın koordinasyon sağlandığını belirten Kurum, taraflar ve gözlemcilerle düzenli istişareler yapıldığını anlattı. Görüş ayrılıklarının giderilmesi için divan toplantıları düzenlendi, bakanlar ve müzakere grupları bir araya getirildi.
Kurum, "Diyalog, uzlaşı ve aksiyon derken kastettiğimiz çalışma buydu. Bir ülkenin önündeki engeli başka bir ülkenin sunabileceği imkanla buluşturduğumuzda uzlaşı için alan açılıyor" dedi. Kadınlar, gençler ve iklim değişikliğinden en çok etkilenen toplulukların beklentilerinin de çalışmalara yansıtıldığını söyledi.
Elektrifikasyon hedefi ve somut adımlar
Bakan Kurum, COP31’in eylem gündemini 10 öncelik temelinde oluşturduklarını belirtti. Enerji dönüşümüne ilişkin önemli bir sonuç olarak "35’e 35 küresel elektrifikasyon" hedefi öne çıktı. Yaklaşık 80 ülke, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarma taahhüdünü destekledi.
Bu hedefin 2035’te yıllık 8 milyar ton emisyon azaltımı ve 400 milyar dolarlık enerji ithalatı tasarrufu potansiyeli taşıdığı Uluslararası Enerji Ajansı analizleriyle ortaya kondu. Ayrıca 150’den fazla ülke, Avrupa Birliği, 37 şehir ve 260’tan fazla şirket somut çalışmalarını Antalya’da paylaştı.
Sıfır Atık ve döngüsel ekonomi hedefleri
Türkiye’de gelişen Sıfır Atık Hareketi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın öncülüğünde Antalya Liderler Zirvesi’nde gündeme taşındı. Kurum, 2035’e kadar belediye katı atık artış hızının yarı yarıya azaltılması ve üretimde döngüsel malzeme kullanımının en az yüzde 15’e çıkarılması hedeflendiğini açıkladı.
Belediyeler ve üreticilerle israfın önlenmesi, kaynakların ekonomiye kazandırılması ve organik atıklardan kaynaklanan metan salınımının azaltılması konuları ele alındı. Deniz ve okyanusların korunması için Mavi COP anlayışı benimsendi. Ayrıca iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve çölleşme ile mücadelede iş birliğinin genişletilmesi amaçlandı.
İklim planlarının yatırıma dönüşümü için yeni girişim
Kurum, iklim planlarının yatırım projelerine dönüşümünün uzun zaman aldığını belirterek, bu süreci hızlandırmak için İklim Uygulama Köprüsü girişiminin geliştirildiğini aktardı. Etiyopya, Fiji, Endonezya, Pakistan ve Özbekistan pilot ülkeler olarak seçildi. Her ülkenin önceliklerine göre proje hazırlığı, teknik destek ve finansman arayışı birlikte yürütülecek.
Konferans sonrası sorumluluk ve teşekkür
Türkiye’nin COP31 Başkanlığı görevini konferansın ardından da sürdüreceğini bildiren Kurum, Antalya’da başlatılan iş birliği ruhunun devam etmesini istedi. "Biz Türkiye’de insanların emeklerini birleştirip ortak bir işi tamamlamasına imece deriz" dedi.
Kapanış genel kurulunda Etiyopya temsilcisinin önerisiyle Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, Avustralya Hükümeti ve Antalya halkına teşekkür edilmesi kararı oy birliğiyle kabul edildi. Bu kararlar, COP, CMP ve CMA toplantıları tarafından itiraz olmaksızın onaylandı.
Gana temsilcisiyle yaşanan tartışmaya açıklık
Kapanış oturumlarında Gana temsilcisinin sözünün kesilmesiyle ilgili yaşanan tartışmaya değinen Kurum, bu durumun kasıtlı olmadığını belirtti. Tüm ülkelerin görüşlerini özgürce ifade etmesini önemsediğini ifade etti. Gana temsilcisi Kurum’un özrünü kabul etti ve iki ülkenin dost olduğunu vurguladı.
BM yetkilileri ve Avustralya müzakere başkanından değerlendirmeler
BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, örtü kararında uzlaşı sağlanamamasından duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi. İklim değişikliğinin etkilerinin ağırlaştığını, fosil yakıt maliyetlerinin enflasyonu artırdığını ve küresel sıcaklık artışının 1,5 derece sınırını aşmaya yaklaştığını söyledi.
Stiell, sistemin modernize edilmesi gerektiğini, COP31’de adil geçiş gibi önemli kararların kabul edildiğini ve eylem gündeminde altı eksende ilerleme sağlandığını belirtti. Tarım, gıda sistemleri, şehirlerin dayanıklılığı ve elektrifikasyon konularına dikkat çekti.
Avustralya Başmüzakerecisi Dr. Sally Box ise örtü kararında uzlaşı sağlanamamasını derin bir hayal kırıklığı olarak nitelendirdi. Tarafların görüşlerini yakınlaştırmak için son ana kadar çalıştıklarını ancak sonuç alınamadığını kaydetti. Box, Türkiye ve Avustralya’nın konferans boyunca tek ekip olarak çalıştığını ve Bakan Kurum ile Türk heyetine teşekkür etti.
Örtü kararında uzlaşı sağlanamaması ve finansman eleştirileri
Kapanış genel kurulunda Avrupa Birliği, Panama, Marshall Adaları, Norveç, Vanuatu ve Belize gibi taraflar, fosil yakıtlardan uzaklaşma, 1,5 derece hedefi ve iklim finansmanı düzenlemelerini yetersiz buldukları için örtü kararına itiraz etti. Bazı ülkeler ise metnin kabul edilmesini destekledi.
Uzlaşı sağlanamaması nedeniyle bazı hedefler resmî karara dönüşmedi. Emisyon azaltımı çalışma programı ve Küresel Çevre Fonu’na yönelik yönlendirmelerde anlaşma sağlanamadı. Afrika Grubu adına konuşan Gana temsilcisi, uyum finansmanı ve emisyon azaltımı konularında beklentilerin karşılanmadığını belirtti.
Kenya temsilcisi, gelişmekte olan ülkelerin finansman taleplerine yeterli yanıt verilmediğini savunarak, "Afrika buraya finansman için geldi ancak kapılar tamamen kapandı" dedi. Kadınlar, gençler, yerel yönetimler, özel sektör ve çevre örgütleri temsilcileri de daha güçlü sonuçlar alınması gerektiğini vurguladı.
COP32 Etiyopya’da düzenlenecek
Gelecek dönem COP32 Başkanlığı adına konuşan Etiyopya temsilcisi, uluslararası iklim iş birliğinin devam etmesi gerektiğini ve Antalya’daki çalışmaların somut sonuçlara dönüşmesi gerektiğini belirtti. "COP32, Umut COP’u olacaktır. Ancak soyut bir umut değil, iş birliğine dayanan, güvenle güçlenen ve somut sonuçlarla inandırıcılık kazanan bir umut" dedi.
Sık sorulan sorular
COP31 ne zaman ve nerede düzenlendi?
COP31, 9-22 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’da gerçekleştirildi.
Örtü kararında neden uzlaşı sağlanamadı?
Fosil yakıtlardan uzaklaşma, emisyon azaltımı ve iklim finansmanı konularında taraflar arasında görüş ayrılıkları nedeniyle uzlaşı sağlanamadı.
Konuyla ilgili
Foto Galeri (11 fotoğraf)
Kaynak: İHA




