Eskişehir'in kırsal kesiminde yer alan Yunusemre Mahallesi, her yıl bağ bozumu mevsiminde hareketli günlere sahne oluyor. Bu dönemde bağlardan toplanan üzümler, bölge halkının nesilden nesile aktardığı geleneksel yöntemlerle pekmeze dönüştürülüyor. Üzümler önce dikkatlice toplanıyor, ardından şırası çıkarılarak pekmez yapım sürecine başlanıyor. Bu süreç, hem bölgenin kültürel mirasının yaşatılması hem de doğal ve sağlıklı ürünlerin elde edilmesi açısından büyük önem taşıyor.

Toplanan üzümlerden elde edilen şıra, pekmezin kalitesini artırmak amacıyla yöreye özgü özel bir toprakla dinlendiriliyor. Bu toprak, şıranın kestirilmesi ve berraklaşması için kullanılıyor ve pekmez yapımında önemli bir rol oynuyor. Şıra, toprakla temas ettirildikten sonra belirli bir süre bekletiliyor; bu sayede istenmeyen tortular ayrışıyor ve şıra daha saf bir hale geliyor. Bu geleneksel yöntem, modern tekniklerle kıyaslandığında pekmezin doğal yapısını korumasını sağlıyor.

Dinlendirme sürecinden sonra şıra, büyük kazanlara alınarak odun ateşinde uzun saatler boyunca kaynatılıyor. Bu aşama, pekmezin kıvamını alması ve lezzetinin yoğunlaşması için kritik bir öneme sahip. Odun ateşi kullanılması, pekmeze kendine has bir aroma katarken, aynı zamanda üretim sürecinin doğallığını da pekiştiriyor. Kaynatma işlemi sırasında ustalar, pekmezin kıvamını sürekli kontrol ederek ideal yoğunluğa ulaşmasını sağlıyor.

Kıvamını alan pekmezler, soğutulduktan sonra geleneksel kışlık saklama kaplarına dolduruluyor. Bu kaplar, pekmezin uzun süre bozulmadan saklanmasına olanak tanıyor. Böylece mahallenin sakinleri, kış aylarında doğal ve katkısız pekmeze kolaylıkla ulaşabiliyor. Pekmez, sadece tatlılarda değil, aynı zamanda kahvaltılarda ve çeşitli yemeklerde de kullanılarak sofraların vazgeçilmez bir parçası haline geliyor.

Yunusemre Mahallesi'nde pekmez üretimi, sadece bir gıda hazırlama süreci değil, aynı zamanda toplumsal bir etkinlik olarak da önem taşıyor. Bağ bozumu ve pekmez yapımı döneminde mahallede yoğun bir dayanışma ve paylaşım ruhu yaşanıyor. Bu gelenek, genç kuşaklara aktarılırken, bölgenin kültürel dokusunun korunmasına da katkı sağlıyor. Üretilen doğal pekmezler, aile bütçesine destek olurken, aynı zamanda sağlıklı beslenme açısından da tercih ediliyor.

Sonuç olarak, Eskişehir'in Yunusemre Mahallesi'nde uygulanan geleneksel pekmez yapımı yöntemi, hem bölgenin ekonomik hem de kültürel yaşamında önemli bir yer tutuyor. Doğal yöntemlerle hazırlanan pekmezler, hem lezzet hem de sağlık açısından değerli bir ürün olarak kış aylarında tüketicilerin sofralarını süslüyor. Bu geleneksel üretim süreci, bölgenin zengin tarım kültürünün yaşatılmasına ve gelecek nesillere aktarılmasına olanak tanıyor.