Erzincan’ın tarihi ve doğal güzellikleriyle bilinen Kemaliye ilçesine özgü olan Zetrin baharatı, tam 120 farklı bitkinin özenle seçilmesiyle hazırlanıyor. Bu eşsiz karışım, sadece lezzet katmakla kalmıyor, aynı zamanda sağlık açısından da önemli faydalar sunuyor. Zetrin, asırlardır süregelen geleneksel yöntemlerle toplanıp işlenerek sofralara taşınıyor ve bölgenin kültürel mirasının önemli bir parçası olarak kabul ediliyor.

Zetrin’in yapım süreci oldukça zahmetli ve titizlik gerektiriyor. Mart ayından başlayarak Kasım ayına kadar doğadan toplanan bitkiler, gölge ortamda kurutuluyor. Bu kurutma işlemi, bitkilerin doğal özelliklerinin korunması açısından büyük önem taşıyor. Toplanan 120 çeşit bitki, kurutulma sürecinin ardından taş dibeklerde dövülerek karıştırılıyor. Günümüzde ise bu işlem robotlar yardımıyla daha pratik bir şekilde gerçekleştiriliyor. Bu sayede hem geleneksel tat korunuyor hem de üretim süreci kolaylaşıyor.

Kemaliye’nin meşhur kurutulmuş taş fırın ekmeği ise Zetrin’in tüketiminde ayrı bir yere sahip. Bu ekmek, önce ıslatılıyor ve ardından üzerine Zetrin serpilerek yeniyor. Ayrıca zeytinyağı ve peynirin üzerine de dökülerek farklı tatlar yaratılıyor. Ancak Zetrin kesinlikle pişen yemeklere eklenmiyor; çünkü bu, baharatın lezzet ve faydalarını olumsuz etkileyebiliyor. Bu özgün tüketim şekli, Zetrin’in kendine has aromasını ve şifalı özelliklerini korumasını sağlıyor.

Zetrin’in sağlık açısından faydaları da son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalarla destekleniyor. Üniversite öğrencileri tarafından gerçekleştirilen tez çalışmaları, Zetrin’in bağışıklık sistemini güçlendirdiğini ortaya koyuyor. Bu sonuçlar, yörede uzun yıllardır bilinen ve kullanılan Zetrin’in sadece bir baharat değil, aynı zamanda doğal bir sağlık kaynağı olduğunu gösteriyor. Ancak Zetrin’in üretimi oldukça emek isteyen bir süreç olduğu için günümüzde bu geleneği sürdüren köylü sayısı azalmış durumda.

Bu önemli geleneğin devamını sağlayanlardan biri olan Osman Birler, Zetrin yapımının ailesinde nesiller boyu sürdüğünü belirtiyor. Dedesi ve babasının ardından 20 yıldır kendisinin de bu geleneği yaşattığını anlatan Birler, Munzur Dağı eteklerinden ve Sarıçiçek Yaylası’ndan toplanan şifalı otların büyük bir titizlikle işlendiğini ifade ediyor. Bitkilerin kurutulması, saklanması ve harmanlanması aşamalarının her biri, Zetrin’in kalitesini ve özgünlüğünü korumasında kritik rol oynuyor.

Sonuç olarak, Erzincan Kemaliye’nin 120 bitkiden oluşan Zetrin baharatı, hem yöresel mutfağa hem de sağlık alanına katkı sağlayan değerli bir ürün olarak yeniden keşfediliyor. Geleneksel yöntemlerle hazırlanan bu baharat, bölgenin kültürel zenginliğini ve doğal kaynaklarını gelecek nesillere aktarmada önemli bir rol üstleniyor. Zetrin, sadece bir baharat karışımı değil, aynı zamanda doğanın sunduğu şifalı bitkilerin bir araya gelerek oluşturduğu eşsiz bir miras olarak sofralarda yerini alıyor.