Böbrek kanseri, erken evrelerinde genellikle belirti vermeden ilerleyen ve bu nedenle 'sessiz' ya da 'sinsi' bir hastalık olarak tanımlanan bir kanser türüdür. Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Selçuk Şahin, böbreğin karın boşluğunun arka tarafında derinde yer alması sebebiyle, tümör büyüyene kadar çevre dokulara baskı yapmadığı veya idrar yollarına ulaşmadığı sürece fark edilmesinin zor olduğunu belirtiyor. Bu nedenle hastalık çoğunlukla rutin kontroller ve görüntüleme yöntemleriyle tesadüfen tespit ediliyor.
Böbrek kanserinin erken belirtileri nelerdir?
Prof. Dr. Şahin, böbrek kanserinin ilerlemesiyle ortaya çıkan ve mutlaka dikkate alınması gereken belirtileri şöyle sıralıyor: İdrarda kan görülmesi, bel ve yan ağrısı, karın veya yan tarafta elle hissedilebilen kitle. Bu belirtilerden herhangi biri fark edildiğinde vakit kaybetmeden üroloji uzmanına başvurulması gerektiğini vurguluyor.
Böbrek kanseri risk faktörleri nelerdir?
Böbrek kanserinin görülme sıklığı hem dünya genelinde hem de Türkiye’de artış gösteriyor. Bu artışın nedenleri arasında gelişen görüntüleme teknikleri sayesinde küçük tümörlerin erken evrede tespit edilmesi ve yaşam tarzıyla çevresel faktörlerdeki değişiklikler yer alıyor. Prof. Dr. Şahin, böbrek kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 50’sinin sigara, obezite ve hipertansiyon üçlüsüne bağlı olduğunu ifade ediyor.
Sigara dumanındaki kanserojen maddeler akciğerlerden kana geçerek böbreklerde süzülür ve böbrek hücrelerinde DNA hasarına yol açar. Obezite, insülin direnci ve hormon dengesizlikleri yaratarak hücrelerin kontrolsüz çoğalmasını tetikler. Yüksek tansiyon ise böbreğin süzme birimleri olan nefronlarda kronik hasar ve oksijensizliğe neden olarak tümör oluşumunu destekler. Yapılan bilimsel çalışmalarda sigara içenlerde böbrek kanseri riski 1.4-2 kat, obez bireylerde 2-3 kat, hipertansiyon hastalarında ise 2-3 kat artış göstermiştir.
Böbrek kanserinde erken tanının önemi nedir?
Eskiden böbrek kanseri tanısı alan hastaların çoğu şikayetleri nedeniyle doktora başvururken, günümüzde tümörlerin büyük kısmı başka rahatsızlıklar veya rutin check-up sırasında yapılan ultrason, tomografi ya da MR gibi görüntüleme yöntemleriyle tesadüfen saptanıyor. Bu durum hastalar için beklenmedik olsa da erken tanı tedavi başarısını önemli ölçüde artırıyor.
Rutin kontrollerde yakalanan lokalize (1. evre) böbrek kanserlerinde 5 yıllık sağkalım oranı yüzde 90 ila 95 arasında değişirken, metastaz yapmış (4. evre) hastalarda bu oran yüzde 12 ila 32 civarındadır. Erken teşhis edilen küçük tümörlerde böbreğin tamamının alınmasına gerek kalmıyor, yalnızca tümörlü doku çıkarılarak böbreğin sağlıklı kısmı korunabiliyor. Bu yaklaşım, hastanın ileride böbrek yetmezliği yaşama riskini azaltıyor.
Robotik cerrahi böbrek kanseri tedavisinde nasıl avantaj sağlıyor?
Robotik cerrahi, böbreğin tümüyle alındığı ameliyatlarda ve özellikle parsiyel nefrektomi adı verilen böbreğin sağlam dokusunun korunarak sadece kanserli kitlenin çıkarıldığı operasyonlarda tercih ediliyor. Prof. Dr. Şahin, robotik cerrahinin ameliyat sırasında kanamayı azalttığını, büyük kesiler gerektirmediği için ameliyat sonrası ağrıyı düşürdüğünü ve hastaların kısa sürede taburcu olmasını sağladığını belirtiyor. Ayrıca küçük deliklerden yapılan operasyonlarda büyük yara izi kalmıyor ve açık ameliyatlarda görülebilen fıtıklaşma riski ortadan kalkıyor.
Böbrek koruyucu cerrahi neden tercih ediliyor?
Böbrek tümörlü hastalarda böbreğin tamamını almak yerine sadece tümörlü kısmın çıkarılması mümkün olabiliyor. Tek böbreği alınan hastalar diğer böbrek sağlıklıysa yaşamlarını sürdürebiliyor ancak diğer böbrekte sorun varsa böbrek yetmezliği riski ortaya çıkıyor. Bu nedenle mümkün olan her durumda böbreği korumak ve sadece tümörlü kısmı çıkarmak hedefleniyor.
Parsiyel nefrektomi ameliyatında tümör onkolojik prensiplere uygun şekilde temizleniyor ve kalan böbrek dokusu hızlıca onarılıyor. Robotik cerrahi, yüksek çözünürlüklü 3 boyutlu görüntü ve robotik kolların hassas manevra kabiliyeti sayesinde cerraha büyük kolaylık sağlıyor. Bu yöntem, onkolojik başarı ve böbrek fonksiyonlarının korunması açısından avantajlı bulunuyor ve ameliyat sonrası iyileşme sürecini hızlandırıyor.
Prof. Dr. Şahin, özellikle risk faktörleri taşıyan kişilerin düzenli olarak check-up yaptırmasını ve ultrason takibi ile böbrek sağlığını kontrol ettirmesini öneriyor. Erken tanı sayesinde böbrek kanserinde hem yaşam süresi hem de yaşam kalitesi önemli ölçüde artırılabiliyor.
Sık sorulan sorular
Böbrek kanserinin erken belirtileri nelerdir?
İdrarda kan, bel ve yan ağrısı ile karın veya yan tarafta elle hissedilen kitle erken dönemde ortaya çıkabilecek belirtilerdir.
Böbrek kanseri riskini artıran faktörler nelerdir?
Sigara kullanımı, obezite ve hipertansiyon böbrek kanseri gelişme riskini önemli ölçüde artıran faktörlerdir.
Erken evrede böbrek kanseri nasıl tedavi edilir?
Erken evrede küçük tümörlerde böbreğin tamamı alınmadan sadece tümörlü doku robotik cerrahi ile çıkarılarak böbrek korunabilir.
Konuyla ilgili
Kaynak: İHA




