Klinik Psikolog Enise Öziç, çocukların duygusal gelişiminde ailenin oynadığı temel rolü anlattı. Çocuğun kendini tanıdığı ve duygularını öğrenmeye başladığı ilk sosyal ortamın aile olduğunu belirten Öziç, anne ve babanın duygularını nasıl yaşayıp yansıttıklarının çocukların benzer şekilde duygularını öğrenip ifade etmesini sağladığını söyledi.
Öziç, sağlıklı gelişim için çocuğun duygularını tanıyabilmesi, anlamlandırabilmesi ve düzenleyebilmesinin son derece önemli olduğunu vurguladı. Duygusunu tanıyan çocukların zamanla bu duyguları sakinleştirmeyi öğrenerek kendini daha iyi ifade eden ve özgüvenli bireyler olarak geliştiğini ifade etti.
Ebeveyn tutumları çocukların davranışlarını nasıl etkiliyor?
Ebeveyn yaklaşımlarının çocukların duygusal gelişiminde belirleyici olduğunu belirten Öziç, genel olarak iki tür ebeveyn tutumundan söz edilebileceğini söyledi. Bunlardan birinin duyguyu reddeden, diğerinin ise duyguyu kabul edip yönlendiren yaklaşım olduğunu aktardı. Araştırmaların, duyguyu kabul eden ebeveynlerin çocuklarında davranış problemlerinin daha az görüldüğünü ve stresle başa çıkma becerilerinin daha gelişmiş olduğunu ortaya koyduğunu belirtti.
Çocuğun beyin gelişiminin ilişkiler içinde şekillendiğini ifade eden Öziç, duyguların isimlendirilmesinin önemine dikkat çekti. "Çocuğa 'üzgünsün' demek, onun duygusunu düzenlemesine yardımcı olur" diyen Öziç, ebeveynin sakin kalmasının çocuğun sinir sistemi üzerinde olumlu etkisi olduğunu söyledi. İsimlendirilen duygunun artmadığını, aksine yatıştığını belirtti.
Çocukların duygularına nasıl yaklaşılmalı?
Öziç, ebeveynlerin en sık yaptığı hatanın çocuğun duygusunu reddetmek olduğunu dile getirdi. "Ağlama", "abartıyorsun" gibi ifadelerin çocuğun kendi duygusunu yanlış algılamasına neden olabileceğini söyledi. Çocuğun yoğun duygu yaşadığı anlarda düzeltilmekten çok anlaşılmaya ihtiyaç duyduğunu vurguladı.
Empatik yaklaşımın önemine de değinen Öziç, çocuğun duygusunu anlamanın davranışını onaylamak anlamına gelmediğini belirtti. Örneğin, öfke yaşayan bir çocuğa "öfkelendiğini anlıyorum" denilebileceğini ancak aynı zamanda "vurmak doğru bir davranış değil" diyerek sınır koymanın gerektiğini ifade etti. Bu yaklaşımın empati ile sağlıklı sınırların birlikte uygulanmasını sağladığını söyledi.
Son olarak Öziç, ebeveynlere kendi duygularını nasıl yaşayıp yönettiklerini sorgulamaları gerektiğini önerdi. Bu konuda zorlanılıyorsa destek alınmasının önemini vurguladı. "Mükemmel ebeveyn yoktur, yeterince iyi ebeveyn vardır" diyerek ebeveynlerin kendilerini fazla eleştirmemeleri gerektiğini söyledi.
Çocuklarla kaliteli zaman geçirmenin önemine de dikkat çeken Öziç, her gün sadece 10 dakika bile olsa çocuğun gerçekten dinlendiği bir zaman dilimi oluşturmanın onun anlaşıldığını hissetmesini sağladığını ve duygusal gelişime büyük katkı sunduğunu belirtti.
Sık sorulan sorular
Ailenin çocukların duygusal gelişimindeki rolü nedir?
Aile, çocuğun kendini tanıdığı ve duygularını öğrenmeye başladığı ilk sosyal ortamdır ve ebeveynlerin duyguları yaşama biçimi çocukların duygularını öğrenmesini etkiler.
Ebeveynlerin çocukların duygularına yaklaşımı nasıl olmalıdır?
Ebeveynler çocukların duygularını kabul edip yönlendirmeli, duyguyu reddetmekten kaçınmalı ve empatik bir tutumla hem duyguyu anlamalı hem de sağlıklı sınırlar koymalıdır.
Çocukların duygularını isimlendirmek neden önemlidir?
Duyguların isimlendirilmesi, çocuğun duygusunu düzenlemesine yardımcı olur ve ebeveynin sakin kalması çocuğun sinir sistemini olumlu etkiler.
Kaynak: İHA




