Türkiye’de yaklaşık 9,6 milyon yetişkin diyabetle mücadele ediyor. Acıbadem Bayındır Söğütözü Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Afruz Babayeva, tip 2 diyabetin uzun yıllar belirti vermeden ilerleyebileceğine dikkat çekti. Bu durum, hastalığın erken dönemde fark edilmesini zorlaştırıyor.

Dünya genelinde ise 20-79 yaş aralığındaki yaklaşık 589 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Uluslararası Diyabet Federasyonu’nun 2025 yılı verilerine göre, bu sayı her 9 yetişkinden birinin diyabet hastası olduğunu gösteriyor. Mevcut trend devam ederse, diyabetli kişi sayısının 2050 yılında yüzde 50 artarak 853 milyona ulaşması bekleniyor.

Tip 2 diyabetin gizli seyri ve belirtiler

Dr. Babayeva, diyabetin en önemli sorunlarından birinin belirgin şikayetler olmadan ilerlemesi olduğunu vurguladı. Tip 2 diyabet özellikle uzun süre fark edilmeden ilerleyebiliyor. Dünya genelinde diyabetli yetişkinlerin yaklaşık yüzde 43’ü, yani 252 milyon kişi, hastalığının farkında değil.

Diyabetin bilinen belirtileri arasında sık idrara çıkma, aşırı susama, halsizlik, açıklanamayan kilo kaybı ve bulanık görme bulunuyor. Ancak bu şikayetlerin olmaması diyabet olmadığı anlamına gelmiyor. Bu nedenle özellikle risk grubundaki kişilerin düzenli sağlık kontrollerini ve diyabet taramalarını ihmal etmemesi gerekiyor.

Diyabet tanısının gecikmesinin sağlık üzerindeki etkileri

Diyabet tanısı konulduğunda bazı hastalarda göz, böbrek veya kalp damarlarıyla ilgili sorunlar gelişmiş olabiliyor. Dr. Babayeva, bu nedenle risk grubundaki bireylerin herhangi bir yakınması olmasa bile düzenli aralıklarla diyabet açısından taranmasının büyük önem taşıdığını belirtti.

Diyabet sadece kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı kalmıyor, birçok organ ve sistemi etkileyebiliyor. Hastalık, kronik böbrek hastalığı ve böbrek yetmezliğinin önde gelen nedenlerinden biri olarak kabul ediliyor. Ayrıca kalp krizi, inme, görme kaybı ve sinir hasarı gibi ciddi sağlık sorunlarına da yol açabiliyor.

Risk grubundaki kişiler ve prediyabet dönemi

Diyabet gelişmeden önce önlem alınabileceğine dikkat çeken Dr. Babayeva, kan şekeri düzeyleri normalin üzerinde olup henüz diyabet tanısı konmamış döneme prediyabet denildiğini söyledi. Bu dönemin tip 2 diyabeti önlemek veya geciktirmek için önemli bir fırsat sunduğunu ifade etti.

Özellikle ailesinde diyabet öyküsü bulunan, fazla kilolu veya obez olan, hipertansiyon ya da kolesterol yüksekliği olan ve gebelik diyabeti geçirmiş kişilerin diyabet açısından daha dikkatli olması gerekiyor. Bu kişilerin düzenli tarama yaptırmaları ve yaşam tarzlarında gerekli değişiklikleri yapmaları büyük önem taşıyor.

Diyabet tedavisinde bütüncül yaklaşım ve takip

Son yıllarda diyabet tedavisinde önemli gelişmeler yaşandığını belirten Dr. Babayeva, tedavi planlamasında artık sadece kan şekeri düzeylerinin değil, hastanın kalp ve böbrek sağlığı, vücut ağırlığı ve eşlik eden diğer hastalıklarının da dikkate alındığını söyledi.

Yeni nesil bazı diyabet ilaçlarının uygun hasta gruplarında kan şekeri kontrolünün yanı sıra kalp ve böbrek sağlığı açısından da fayda sağladığını ifade etti. Bu nedenle tedavinin her hastanın bireysel özelliklerine göre planlanması gerektiğini vurguladı.

Diyabet yönetiminde düzenli takibin çok önemli olduğunu belirten Dr. Babayeva, kan şekeri kontrolünün yanı sıra göz muayeneleri, böbrek fonksiyonları, kan basıncı ve kolesterol düzeylerinin de düzenli olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Diyabete bağlı bazı komplikasyonların erken dönemde belirti vermeden gelişebildiğini hatırlatan uzman, hastaların kendilerini iyi hissetseler bile rutin kontrollerini aksatmaması gerektiğini belirtti. Düzenli takip sayesinde komplikasyonların erken dönemde tespit edilip önlem alınmasının mümkün olduğunu ifade etti.

Sık sorulan sorular

Tip 2 diyabet neden uzun süre belirti vermeyebilir?

Tip 2 diyabet gizli seyredebilir ve hastalık uzun yıllar belirgin şikayetlere yol açmadan ilerleyebilir.

Diyabet tanısı gecikirse ne gibi riskler ortaya çıkar?

Tanı geciktiğinde kalp, böbrek ve göz gibi organlarda hasar gelişebilir.

Kimler diyabet açısından daha yüksek risk altında?

Ailesinde diyabet öyküsü olanlar, fazla kilolu veya obez olanlar, hipertansiyon ya da yüksek kolesterolü bulunanlar ve gebelik diyabeti geçirenler daha risklidir.