Araç kullanırken gözlerin kapanması, gün içinde sık sık uyuklama ve yüksek sesle horlama gibi şikayetler uyku apnesi açısından değerlendirilmelidir. Kulak Burun Boğaz Hastalıkları ve Baş-Boyun Cerrahisi Uzmanı Opr. Dr. Gökhan Kutlar, bu belirtilerin altında ciddi sağlık sorunlarının yatabileceğini belirterek, uzman doktora başvurulmasının önemini vurguladı.
Uyku apnesi, uyku sırasında nefes almanın kısa sürelerle durması veya azalmasıyla kendini gösteren bir uyku bozukluğudur. Bu durum kandaki oksijen seviyesinin düşmesine ve uykunun bölünmesine neden olur. En sık rastlanan türü obstrüktif uyku apnesidir. Bu türde, uyku sırasında boğaz ve üst solunum yolu kaslarının gevşemesiyle hava yolu daralır veya tamamen kapanır.
Uyku apnesinin nedenleri ve risk faktörleri nelerdir?
Uzmanlar, fazla kilo ve obezitenin, kalın boyun yapısının, büyük bademcik veya geniz etinin, burun tıkanıklıklarının, bazı çene ve yüz yapısı özelliklerinin, ileri yaşın, ailede uyku apnesi öyküsünün, alkol ve sigara kullanımının ve sırtüstü uyumanın hastalık riskini artırdığını ifade ediyor. Ayrıca santral uyku apnesi adı verilen ve farklı bir mekanizmayla ortaya çıkan türde ise hava yolunda tıkanıklık yoktur; beyin solunumu kontrol eden kaslara yeterli sinyal göndermediği için nefes duraklamaları yaşanır.
Uyku apnesinin belirtileri nelerdir?
Uyku apnesi hem gece hem gündüz belirtilerle kendini gösterebilir. Gece yüksek sesle ve düzensiz horlama, nefes durması, nefes nefese uyanma, huzursuz uyku, gece terlemesi, sabah ağız kuruluğu, sık idrara çıkma ve cinsel isteksizlik sık rastlanan belirtilerdir. Gündüz ise sabah yorgun kalkma, aşırı uyku hali, öğle sonrası uyuklama ihtiyacı, konsantrasyon güçlüğü, unutkanlık, baş ağrısı, sinirlilik ve duygu durum değişiklikleri görülebilir. Dr. Kutlar, "Özellikle yüksek sesli horlama, uykuda nefes durması ve gündüz aşırı uyku hali birlikte görülüyorsa uyku apnesi açısından değerlendirme yapılması önemlidir" dedi.
Uyku apnesi tanısı ve tedavi yöntemleri
Tanı koymak için kişinin şikayetleri, uyku alışkanlıkları ve sağlık geçmişi değerlendirilir. Kesin tanı için polisomnografi adı verilen uyku testi uygulanır. Bu testte gece boyunca solunum, kandaki oksijen seviyesi, kalp ritmi ve uyku düzeni izlenir. Bazı hastalar için evde uyku testi seçenekleri de mevcuttur.
Tedavi, hastalığın türü, şiddeti ve nedenine göre belirlenir. Yaşam tarzı değişiklikleri tedaviye katkı sağlar; kilo verilmesi, düzenli egzersiz yapılması, alkol ve sigaradan uzak durulması önerilir. Ayrıca sırtüstü uyumaktan kaçınılması da faydalıdır. Orta ve ağır obstrüktif uyku apnesinde CPAP cihazı kullanımı etkili bir yöntemdir. Bu cihaz uyku sırasında hava yolunun açık kalmasını sağlar. Hafif ve orta düzey hastalarda ağız içi apareyler tercih edilebilir. Bademcik veya geniz eti büyüklüğü ya da hava yolunda belirgin darlık olan hastalarda cerrahi tedavi de uygulanabilir.
Opr. Dr. Gökhan Kutlar, "Uyku apnesi sadece horlama problemi olarak görülmemelidir. Tedavi edilmediğinde yaşam kalitesini düşürür ve kalp-damar ile metabolik hastalıklarla ilişkilendirilebilir. Şiddetli horlama, uykuda nefes durması veya gün içinde belirgin uyku hali yaşayan kişilerin mutlaka sağlık kuruluşuna başvurması gerekir" ifadelerini kullandı.
Sık sorulan sorular
Uyku apnesinin en sık görülen türü hangisidir?
En sık görülen tür obstrüktif uyku apnesidir, bu durumda hava yolu daralır veya kapanır.
Uyku apnesi tanısı nasıl konur?
Tanı için polisomnografi adı verilen uyku testi yapılır, bazı hastalarda evde uyku testi de uygulanabilir.
Uyku apnesinin tedavi yöntemleri nelerdir?
Tedavi; yaşam tarzı değişiklikleri, CPAP cihazı, ağız içi apareyler ve cerrahi müdahaleleri içerebilir.
Kaynak: İHA




