Eti Bakır Sürdürülebilirlik ve Yönetim Sistemleri Direktörü Gamze Şen Topal, Antalya’da düzenlenen COP31 etkinliğinde madencilikte sürdürülebilirlik ve yeşil dönüşüm konularındaki uygulamalarını paylaştı. Şen Topal, şirketin entegre üretim modeliyle yılda yaklaşık 500 bin ton ikincil hammaddeyi geri kazandığını, enerji ve su verimliliği alanında önemli adımlar attıklarını belirtti.
Entegre üretim modeliyle atıklar değerlendiriliyor
Şen Topal, madencilik sektörünün yeşil dönüşümde kritik bir rol üstlendiğini vurgulayarak, "Madencilik, yenilenebilir enerji sistemlerinden elektrikli araçlara kadar pek çok alanda kullanılan metalleri sağlıyor. Önemli olan sadece kaynakları ekonomiye kazandırmak değil, bunu sürdürülebilir şekilde yapmaktır" dedi. Eti Bakır’ın entegre üretim modeli kapsamında farklı işletmelerin üretim çıktılarının diğer tesislerin girdisi olarak kullanıldığını aktaran Şen Topal, Samsun’daki tesislerinde bakır cevherinden katot bakır üretirken atık gazdan asit ve gübre ürettiklerini anlattı. Kastamonu Küre’de ortaya çıkan pirit konsantresinin ise Mardin Mazıdağı tesisinde hammadde olarak değerlendirildiğini, burada bakır, kobalt ve çinko gibi değerli metalleri geri kazanırken aynı zamanda asit ve gübre üretimi de yapıldığını söyledi.
"Bir işletmemizin çıktısını başka bir işletmemizin girdisine dönüştürüyoruz" ifadesini kullanan Şen Topal, Mazıdağı tesisinde yılda yaklaşık 500 bin ton ikincil hammadde geri kazanımı sağlandığını açıkladı.
Enerji ve su verimliliği projeleri çevresel etkileri azaltıyor
Enerji verimliliği ve karbon yönetimi alanındaki çalışmalarına da değinen Şen Topal, "İlk sürdürülebilirlik raporumuzda enerji verimliliği projelerimizle 12 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesine katkı sağladığımızı ve Kapsam 1 emisyonlarımızda yüzde 11 azalma raporladığımızı paylaştık" dedi. Su yönetimi kapsamında ise 2024 performansıyla sistem iyileştirmeleri sayesinde 3,2 milyon metreküp su tasarrufu sağlandığını belirtti. Özellikle Küre tesisinde proses suyunun yüzde 92’sinin geri kazanılarak yeniden kullanıldığına dikkat çekti.
Topal, çevre bilincinin toplumda yaygınlaştırılması için "Çevre Müfettişleri Projemiz" kapsamında 4 bin 448 öğrenciye çevre farkındalığı eğitimi verdiklerini söyledi.
Her işletmenin çevresel öncelikleri farklı
Eti Bakır’ın faaliyet gösterdiği farklı coğrafyalar ve ekosistemler nedeniyle çevresel önceliklerin işletmelerin bulunduğu sahaların özelliklerine göre değiştiğini ifade eden Şen Topal, Artvin’de orman ekosistemleri ve yaban hayatının hassasiyet kazandığını, Küre ve Siirt’te ise su yönetimi ve iklimsel etkilerin daha ön planda olduğunu aktardı. Bu nedenle tüm işletmelere aynı çevre uygulamasının uygulanmasının doğru olmadığını belirtti.
İklim değişikliğinin işletmeler üzerindeki etkilerini de değerlendirdiklerini belirten Şen Topal, enerji tüketimi ve emisyonları azaltmaya çalışırken aynı zamanda aşırı hava koşulları ve su kıtlığı gibi fiziksel risklerin etkilerini incelediklerini söyledi. Su yönetiminde kapalı devre prosesler ve geri kazanım uygulamalarının önemine işaret etti.
Biyoçeşitlilik ve doğa bağlantılı riskler ön planda
Biyoçeşitlilik çalışmalarında sadece belirli türlerin değil, yaşam alanlarının da dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Şen Topal, Adıyaman’da sekiz yıldır dağ keçilerini destekleme, Murgul ve Cerattepe’de yaban hayatını gözlemleme faaliyetleri yürüttüklerini açıkladı. Fotokapan gibi teknolojilerle yaban hayatı izleniyor.
Şirketin 2025 verileriyle hazırladığı İklim ve Doğa Bağlantılı Risk ve Fırsat Değerlendirme Raporu’nda sekiz işletmenin yer aldığını belirten Şen Topal, bu raporun madencilik sektöründe TNFD kapsamında doğa bağlantılı risklerin değerlendirildiği ilk çalışma olduğunu söyledi. Rapor, iklim değişikliğinin etkileri ile faaliyetlerin doğayla ilişkisini birlikte ele alıyor.
İşletmeler bazında farklı çevresel risklerin öne çıktığını belirten Şen Topal, su kıtlığı, aşırı yağış, heyelan ve habitat hassasiyetinin işletme özelinde değişiklik gösterdiğini, bu nedenle risklerin işletme bazında değerlendirilmesinin önceliklerin belirlenmesinde fayda sağladığını ifade etti.
Yenilenebilir enerji yatırımları ve lojistikte çevre duyarlılığı
Enerji dönüşümü kapsamında Mardin ve Ağrı’da kurulan güneş enerji santralleriyle yılda yaklaşık 160 bin megavatsaat yenilenebilir elektrik üretildiğini söyleyen Şen Topal, bunun karşılığında yaklaşık 100 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesine katkı sağlandığını belirtti. Su geri kazanım oranlarının işletmeye göre yüzde 80 ila 95 arasında değiştiğini ve kapalı devre sistemlerin önemini ortaya koyduğunu aktardı.
Lojistik faaliyetlerde çevresel etkilerin azaltılması için Murgul’da 62,5 kilometrelik hidrolik taşıma hattı kullanıldığını, Cerattepe’de ise teleferik sistemiyle orman içi karayolu taşımacılığına bağlı yakıt tüketimi ve emisyonların önlendiğini söyledi.
Rehabilitasyon çalışmalarında kalite ve sürdürülebilirlik ön planda
Madencilik sonrası rehabilitasyonun sadece fidan dikmekle sınırlı olmadığını belirten Şen Topal, "Dikilen fidanların yaşamını sürdürmesi, gelişimi ve alanın doğal yaşamı destekleme kapasitesi önemlidir" dedi. Rehabilitasyon sonuçlarının fidan tutma oranları, toprak durumu, yerel bitki örtüsü, erozyon ve yaban hayatı gözlemleriyle değerlendirildiğini söyledi. Eti Bakır’ın genel performansının yüzde 90 seviyelerinde olduğunu açıkladı.
Mazıdağı’ndaki orman yangını sonrası yaklaşık 70 hektarlık rehabilitasyon alanının 23 hektarının etkilendiğini, yangın sonrası 28 bin 800 fidanla yeniden ağaçlandırma yapıldığını belirtti. Performans değerlendirmesinde sadece dikim sayısının değil, iklimsel ve çevresel koşulların da dikkate alındığını vurguladı.
Gelecekte sürdürülebilirlik üretim ve rekabet stratejisinde öncelikli olacak
Şen Topal, madencilik sektöründe sürdürülebilirliğin üretim ve rekabet stratejisinin ayrılmaz bir parçası haline geleceğini söyledi. Artan enerji dönüşümüyle bakır ve stratejik metallere talebin yükseldiğini, müşterilerin ve yatırımcıların beklentilerinin değiştiğini belirtti. Üretimin hangi kaynakla, ne kadar su ve enerji kullanılarak, hangi çevresel ve sosyal koşullarda yapıldığının önem kazandığını ifade etti.
Eti Bakır’ın önceliklerinin enerji, karbon ve su yönetimi olacağını aktaran Şen Topal, enerji yoğun proseslerde verimliliği artırmayı, yenilenebilir enerjinin payını yükseltmeyi ve ürün başına emisyon performansını izlemeyi hedeflediklerini söyledi.
Döngüsel ekonomi çalışmalarına devam edeceklerini belirten Şen Topal, Küre ve Mazıdağı arasındaki entegre üretim modelinin önemli deneyim sağladığını, atıkların yeniden değerlendirilebilecek kaynaklar olarak görüldüğünü ve pelet demir yatırımı planlandığını açıkladı.
Sorumlu ve izlenebilir üretimin uluslararası tedarik zincirlerinde önem kazandığını vurgulayan Şen Topal, kaynak izlenebilirliği, üretim süreçlerindeki şeffaflık ve sorumlu mineral tedarikine yönelik çalışmalarla ürün güvenilirliğini artırmayı amaçladıklarını söyledi.
COP31 kapsamında düzenlenecek panelde endüstriyel simbiyoz, kaynak verimliliği ve biyoçeşitlilik deneyimlerini paylaşacaklarını belirten Şen Topal, sürdürülebilirliğin tamamlanacak bir proje değil, sürekli gelişim gerektiren bir süreç olduğunu ifade etti.
Sık sorulan sorular
Eti Bakır entegre üretim modeli nedir?
Farklı işletmelerin üretim çıktılarının diğer tesislerin girdisi olarak kullanıldığı, atıkların değerlendirildiği bir üretim yaklaşımıdır.
Şirketin enerji verimliliği ve karbon yönetimi alanındaki başarısı nedir?
Enerji verimliliği projeleriyle 12 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesine katkı sağlandı ve Kapsam 1 emisyonlarda yüzde 11 azalma gerçekleşti.
Eti Bakır su tasarrufu için ne tür uygulamalar yapıyor?
Sistem iyileştirmeleriyle 3,2 milyon metreküp su tasarrufu sağlandı, örneğin Küre’de proses suyunun yüzde 92’si geri kazanılarak tekrar kullanılıyor.
Konuyla ilgili
Kaynak: İHA




