Dünya genelinde 20-79 yaş arası yaklaşık 589 milyon kişi diyabet hastası olarak yaşamını sürdürüyor. Tip 2 diyabet tedavisinde artık sadece kan şekeri kontrolü değil, aynı zamanda kilo yönetimi ve kalp-damar risklerinin de birlikte değerlendirilmesi gerekliliği öne çıkıyor.

Medicana Kadıköy Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Enver Şükrü Göncüoğlu, tip 2 diyabet tedavisinde güncel yaklaşımın bu bütüncül bakış açısını içerdiğini belirtti. Göncüoğlu, tedavi planının kişiye özel olarak belirlenmesinin önemine dikkat çekerek, GLP-1 reseptör agonistleri olarak bilinen ilaç grubunun bu kapsamda önemli bir seçenek olduğunu ifade etti. Ancak bu ilaçların her hastaya uygun olmadığını ve kapsamlı değerlendirme ile karar verilmesi gerektiğini vurguladı.

GLP-1 hormonunun diyabetteki rolü nedir?

GLP-1 hormonu, yemek sonrası bağırsaklardan salgılanan ve kan şekeri düzenlenmesinde görev alan bir hormon olarak tanımlanıyor. Kan şekeri yükseldiğinde insülin salgılanmasını artırırken, glukagon hormonunun salgısını azaltıyor. Ayrıca mide boşalmasını yavaşlatma ve iştahı azaltma etkileri bulunuyor. GLP-1 reseptör agonistleri, bu hormonun etkilerini taklit ederek kan şekeri kontrolüne katkı sağlıyor ve bazı durumlarda kilo kaybını destekleyebiliyor.

Göncüoğlu, bu ilaçların etkisinin sadece kilo değişimi ile değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, tedavinin amacının kan şekerini düşürmenin ötesinde uzun vadeli sağlık risklerini azaltmak ve yaşam kalitesini korumak olduğunu söyledi. GLP-1 temelli ilaçların uygun hastalarda hem kan şekeri kontrolü hem de kilo yönetimi açısından fayda sağlayabileceğini, ancak tedavi seçiminin hastanın mevcut hastalıkları, kullandığı ilaçlar ve hedefleri doğrultusunda yapılması gerektiğini ifade etti.

Kalp ve böbrek sağlığı tedavi kararını nasıl etkiler?

Tip 2 diyabet, kalp-damar hastalıkları ve kronik böbrek hastalığı için önemli bir risk faktörü olarak kabul ediliyor. Göncüoğlu, tedavi planlanırken hastanın kan şekeri değerlerinin yanı sıra kalp krizi geçirme durumu, damar hastalığı varlığı ve böbrek fonksiyonlarının da değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Bazı GLP-1 reseptör agonistlerinin kalp-damar olaylarını azaltmada etkili olduğu ve böbrek hastalığı olan hastalarda böbrek sağlığını koruyucu etkiler gösterebildiği belirtiliyor.

Ancak bu faydaların tüm ilaçlar ve tüm hastalar için geçerli olmadığını vurgulayan Göncüoğlu, tedavi seçiminde ilacın kanıtlanmış etkileri, hastanın sağlık durumu ve diğer seçeneklerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti. Diyabet yönetiminde kan şekeri hedeflerine ulaşmanın önemli olduğunu ancak kalp-damar ve böbrek sağlığının göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade etti.

Göncüoğlu, bazı hastalarda kalp-damar riskini azaltan ya da kilo yönetimini destekleyen ilaçların tedavi planında öncelik kazanabileceğini belirterek, tedavide tek bir ilacın herkeste aynı sonucu vermesinin mümkün olmadığını, tedavinin yararları, riskleri ve hastanın ihtiyaçlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

GLP-1 temelli tedavilerin uygunluğu ve yan etkileri

GLP-1 temelli ilaçların son yıllarda kilo kaybı üzerindeki etkileriyle de gündeme geldiğini belirten Göncüoğlu, bu ilaçların sadece zayıflama amacıyla ve hekim kontrolü olmadan kullanılmasının doğru olmadığını vurguladı. İlaç seçimi sırasında diyabet türü, eşlik eden hastalıklar, mevcut tedaviler, olası yan etkiler ve kişiye özgü risklerin dikkate alınması gerektiğini söyledi.

GLP-1 ilaçlarının yan etkileri arasında bulantı, kusma, ishal, kabızlık ve karın bölgesinde rahatsızlık gibi sindirim sistemi sorunlarının yer aldığını aktaran Göncüoğlu, bu etkilerin bazı hastalarda tedavinin sürdürülmesini zorlaştırabileceğini ifade etti. Ayrıca kişinin sağlık geçmişine göre özel değerlendirme gerektiren durumların bulunabileceğini belirtti. Bu nedenle tedaviye başlama, doz ayarlama veya ilacı bırakma kararlarının mutlaka hekim kontrolünde alınması gerektiğini söyledi.

Diyabet yönetiminde yaşam tarzı değişikliklerinin önemi

Diyabet tedavisinde ilaçların yanında yaşam tarzı değişikliklerinin de kritik rol oynadığını belirten Göncüoğlu, dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, uyku düzeni ve düzenli kontrollerin sürdürülmesinin önemini vurguladı. GLP-1 temelli tedavilerin bu temel yaklaşımların yerini almadığını, uygun hastalarda tedavi planının bir parçası olarak değerlendirildiğini söyledi.

Dünya Diyabet Günü vesilesiyle diyabetin sadece kan şekeri ölçümlerinden ibaret olmadığı, uzun vadeli sağlık risklerinin de birlikte ele alınması gerektiği hatırlatılıyor. Tip 2 diyabet tedavisinde kişiye özel yaklaşımın kan şekeri kontrolü, kilo yönetimi, kalp ve böbrek sağlığı ile yaşam kalitesinin birlikte değerlendirilmesini zorunlu kıldığı belirtiliyor. GLP-1 temelli tedaviler, bu hedefler doğrultusunda uygun hastalarda ve tıbbi takip altında kullanılabilecek seçenekler arasında yer alıyor.

Sık sorulan sorular

GLP-1 hormonunun vücuttaki görevi nedir?

GLP-1, yemek sonrası bağırsaklardan salgılanan ve kan şekerini düzenleyen bir hormondur; insülin salgısını artırırken glukagon salgısını azaltır.

Tip 2 diyabet tedavisinde neden sadece kan şekeri değil diğer faktörler de önemlidir?

Kontrolsüz kan şekeri kalp-damar hastalıkları, böbrek sorunları ve diğer komplikasyon riskini artırdığı için kilo, kalp ve böbrek sağlığı da tedavide dikkate alınır.

GLP-1 temelli ilaçlar herkes için uygun mudur?

Hayır, bu ilaçlar her diyabet hastası için uygun değildir; tedavi kararı kişinin genel sağlık durumu ve riskleri göz önünde bulundurularak hekim tarafından verilir.

Konuyla ilgili